Nezadovoljstvo može biti izmjereno i upotrijebljeno za mijenjanje sistema, a lako dostupan način za to su ankete
Kada govorimo o kruzingu, i uopšte aktivnostima u turizmu, Kotorani nijesu neutralni. Nezadovoljstvo se pojavljuje u razgovorima, komentarima na društvenim mrežama, a onda nestaje iz javnog prostora. Ono što nije zavedeno u javne dokumente, lako se predstavlja kao incident ili kao da problem uopšte ne postoji. Zato nezadovoljstvo ostaje rasuti afekt, a reakcije na društvenim mrežama ne obavezuju donosioce odluka na promjernu. Ipak, ono može biti izmjereno i upotrijebljeno, a jedan lako dostupan način jesu ankete.
Nedavno su Institut za biologiju i Pomorski fakultet, u saradnji sa Univerzitetom Santa Barbara pokrenuli projekat procjene uticaja kruzing turizma na kvalitet života u Kotoru. Istraživanje prikuplja stavove lokalnog stanovništva kako bi se oblikovalo održivo upravljanje procesom.
Anketa je dostupna na ovom linku https://bit.ly/kotor-study
Zašto je važno učestvovati u anketi
Anketa sama neće promijeniti odnos moći, ali to nije razlog da Kotorani ostanu bez sopstvenog unosa. Stručno obrađeni odgovori na velikom uzorku postaju dokaz o stavu i iskustvu zajednice, što je jako važno ukoliko želimo da nešto promijenimo.
Dokaz se zatim koristi u javnim raspravama i stručnim izvještajima, kada stanovnici dobijaju priliku da zahtijevaju drugačiji odnos prema problemu, i samim tim drugačije upravljanje.
Kada odgovori postaju upotrebljivi?
Ako je jedan odgovor lično iskustvo, na mnoštvu odgovora uočava se obrazac.
Na primjer: koliko ljudi osjeća određenu posljedicu, ko od kruzing turizma ima koristi, koji nivo razvoja ove ponude (ukoliko uopšte) stanovnici smatraju prihvatljivim. Nezadovoljstvo tada prestaje da bude samo raposloženje, i postaje podatak prema kojem su donosioci odluka dužni da se odnesu. S druge strane, bez podataka se može reći da je nezadovoljstvo povremeno ili politički motivisano.
Obrazac ne mora odmah proizvesti odluku, ali svakako mijenja početnu poziciju.
Tada donosioci odluka treba da odgovore na pitanje:
Što će nadležni učiniti povodom utvrđenih iskustava stanovnika?
Ako stanovnici navode zagađenje vazduha, može se zahtijevati kontinuirano mjerenje kvaliteta vazduha i emisija brodova.
Ako se ponavlja zagađenje mora i neadekvatno sidrenje, može se tražiti kartiranje llivada posidonije i kontrola mjesta sidrenja.
Ako stanovnici osjećaju da su potisnuti iz gradskih prostora, to postaje indikator prihvatnog kapaciteta destinacije.
Ako podržavaju dodatnu taksu, postavlja se pitanje kome taj prihod pripada i za šta treba da se koristi.
Proces izgleda ovako:
Može li se gubitak kvaliteta života nadonaditi novcem?
Anketa sadrži 25 pitanja koja učesnika vode od ličnog doživljaja štete, preko procjene da li se ona može opravdati ili nadoknaditi, do izbora oblika kruzing turizma koji bi zajednici bio prihvatljiv (ukoliko uopšte), kao i novih mjera upravljanja:
1. Da li stanovnici osjećaju nefinansijske troškove turizma: gužve, saobraćaj, zagađenje i gubitak svakodnevnog komfora
2. Koliku kompenzaciju bi građani prihvatili da bi tolerisali sadašnji nivo turizma
3–5. Koji obim kruzing turizma stanovnici smatraju prihvatljivim: ukupno tokom godine i koncentrisano u jednom danu
6. Da li turisti potiskuju stanovnike iz prostora i usluga koje inače koriste
7. Da li se neprijatnosti smatraju opravdanim ekonomskom koristi
8. Da li građani podržavaju da putnici kruzera snose dodatni dio troškova koje njihov dolazak proizvodi
9–10. Koliko stanovnici doživljavaju zagađenje vazduha i mora kao lični problem
11. Širi odnos prema prirodi: da li je prirodna sredina nešto što ljudi imaju pravo da prilagođavaju sebi
12. Koje ciljeve upravljanja stanovnici smatraju važnijim kada moraju da biraju
13. Koje posljedice građani sami prepoznaju, a istraživači ih možda nijesu unaprijed obuhvatili
14–25. Kako se stavovi razlikuju prema dužini stanovanja, povezanosti sa turizmom, vlasništvu, prihodima, obrazovanju i neposrednom kontaktu sa turistima
Posebno interesantno pitanje tiče se hipotetičkog prevođenja štete u novcem mjerljivi ishod – da li se gubitak kvaliteta življenja može nadoknaditi, ili kako nefinansijsku štetu prevesti u novčanu vrijednost:
“Da li biste prihvatili današnji nivo turizma u zamjenu za 160€ godišnje od nove turističke takse?”
pri čemu se pitanje ne odnosi isključivo na kruzing turizam, već na ukupan sistem.
Treba imati u vidu da pitanje ne znači da je pomenuta mjera igdje predložena, već ispitivači time provjeravaju da li građani problem doživljavaju kao nešto što se može nadoknaditi. Da li neki iznos može nadoknaditi izgubljeni mir, vrijeme, čist vazduh, očuvan ekosistem, mogućnost normalnog kretanja i korišćenja grada bez obavezne potrošnje?
Na ovo se nadovezuje i pitanje da li ekonomska korist opravdava posljedice, ili drugim riječima: da li ovaj vid turizma ima društvenu dozvolu zajednice, odnosno da li su koristi dovoljno velike da bi opravdale gubitke.
Pitanje broj 12 primorava učesnike da rangiraju ciljeve.
Da li je važnije očuvanje baštine i životne sredine, ili ekonomski rast po cijenu iste te baštine od koje zavisi – i koji cilj ima prednost kada se interesi sukobe.
Sva pitanja sabiraju se u nekoliko osnovnih:
Da li postoji gubitak blagostanja stanovnika?
Koliki obim kruzing turizma zajednica smatra prihvatljivim, ukoliko ga uopšte smatra prihvatljivim?
Da li ekonomske koristi opravdavaju društvene i ekološke troškove?
Koju cijenu stanovnici Kotora više nijesu spremni da plaćaju?
Učešćem u anketi ne pristajete da vaše iskustvo ostane izvan podataka na osnovu kojih će se planirati život u Kotoru. Ako osjećate posljedice kruzing turizma (i funkcionisanja ukupnog sistema), unesite ih u istraživanje. Ako smatrate da kruzeri donose veću korist zajednici, nego što donose gubitke, važno je da i taj stav bude zabilježen.
Bez odgovora stanovnika drugi će opisivati naše potrebe i određivati što je za nas prihvatljivo.
Ne dozvolimo da se odsustvo podatka koristi kao dokaz odsustva problema.
Popunite anketu:
