Malo je poznato da je prostor opštne Tivat i Herceg Novog dio je Prirodnog i kulturno-istorijskog područja Kotora (bafer zone) koje se nalazi na Listi svjetske baštine UNESCO-a, najprestižnoj međunarodnoj listi na kojoj su kulturna i prirodna dobra koja imaju izuzetnu univerzalnu vrijednost za čovječanstvo.
Jedan dio Vrmca koji se nalazi na teritoriji opštine Tivat, uz administrativnu granicu sa opštinom Kotor, je dio samog Prirodnog i kulturno-istorijskog područja Kotora, dok se cijela teritorija opštine Tivat nalazi u okviru zaštićene okoline područja, bafer zone UNESCO-a kome pripada Kotor.
Godinama očekujemo donošenje odluke i proglašenja Vrmaca za Park prirode, ali to se do danas nije dogodilo.
Status Kotora i Bokotorskog zaliva na listi zaštićene svjetske kulturne i prirodne baštine, ponovo je u fokusu pažnje građana, vlasti i medija u Crnoj Gori. Nedavni bizarni predlog ministra prostornog planiranja, urbanizma i državne imovine, Slavena Radunovića, o mogućem raspisivanju referenduma na kojem bi se građani Boke izjasnili da li žele i dalje da uživaju zašitu UNESCO ili ne, izazvao je ogromnu pažnju javnosti.
Ova izjava ministra Radunovića izazavala je brojne negativne reakcije političara, mnogih nevladinih organizacija, aktivista i građana Kotora. Oni su iskazali duboko neodobravanje i odijum prema stavu vladinog funkcioneru koji na neprihvatljiv način govori o najznačajnijoj tekovini Kotora i gradova u zalivu Boke ostvarenoj prije 46 godina – upis na listu područja od izuzetne univerzalne vrijednosti svjetske kulturne i prirodne baštine.
U najnovijem izvještaju UNESCO traži trenutnu obustavu svih građevinskih projekata unutar zaštićenog dobra i njegove zaštitne zone. Ove mjere predviđene su kao nužne kako bi se srpiječile negativne posljedice kumulativnih uticaja novih projekata na izuzetnu univerzalnu vrijednost Kotora. Traži se revizija PUP-a Kotor i Menadžment plana.
Status Kotora i Bokotorskog zaliva na listi zaštićene svjetske kulturne i prirodne baštine, ponovo je u fokusu pažnje građana, vlasti i medija u Crnoj Gori. Nedavni bizarni predlog ministra prostornog planiranja, urbanizma i državne imovine, Slavena Radunovića, o mogućem raspisivanju referenduma na kojem bi se građani Boke izjasnili da li žele i dalje da uživaju zašitu UNESCO ili ne, izazvao je ogromnu pažnju javnosti.
Ova izjava ministra Radunovića izazavala je brojne negativne reakcije političara, mnogih nevladinih organizacija, aktivista i građana Kotora. Oni su iskazali duboko neodobravanje i odijum prema stavu vladinog funkcioneru koji na neprihvatljiv način govori o najznačajnijoj tekovini Kotora i gradova u zalivu Boke ostvarenoj prije 46 godina – upis na listu područja od izuzetne univerzalne vrijednosti svjetske kulturne i prirodne baštine.
Ministar Radunović samo je otvorenije govorio o izgradnji i razvoju, ono što su njegovi prethodnici bez mnogo buke godinama sprovodili u praksi, zbog čijih su radnji preijdlozi i prijetnje o skidanju Kotora sa liste UNESCO redovno stizali iz ove svjetske organizacije. Pravo je čudo da je zaštićeno područje ostalo na listi svjetske baštine, nakon decenijske nebrige nekadašnjih vlasti i divljanja građevinske mafije po Boki, koju su nemilice betonirali.
Centra za svjetsku baštinu UNESCO/ICOMOS, usvojio je izvještaj za Kotor, po kojem Crna Gora ima rok da do 01. februara 2026. dostavi ažuriran izvještaj o stanju očuvanja za prirodni i kulturno-istorijski region Kotora, radi razmatranja na 48. sesiji UNESCO Komiteta.
Odluka 47 COM 7B dio je šireg paketa koji se odnosi na mnoge UNESCO lokalitete gdje države članice imaju rok do 1. februara 2026. da dostave izvještaje o očuvanju svojih područja. Odluka za Kotor nosi broj 47 COM 7B.115 i predstavlja rezime nedostataka u implementaciji preporučenih mjera iz monitoringa i misija iz februara 2025., te planiranih i sprovedenih mjera za zaštitu izuzetne univerzalne vrijednosti područja (OUV).
U najnovijem izvještaju UNESCO traži trenutnu obustavu svih građevinskih projekata unutar zaštićenog dobra i njegove zaštitne zone. Ove mjere predviđene su kao nužne kako bi se srpiječile negativne posljedice kumulativnih uticaja novih projekata na izuzetnu univerzalnu vrijednost Kotora. Traži se revizija PUP-a Kotor i Menadžment plana, uvođenje strategije za smanjenje rizika i integrisanje OUV u planska dokumenta.
Pored Kotora moratorijum na izgradnju objekata odnosi se i na djelove opština Tivat, Herceg Novi i jedan mali dio opštine Cetinje, koje su u zahvatu zaštitne buffer zone.
Ako se preporuke iz poslednjeg izještaja ne sprovedu do 1. februara 2026. Kotor bi mogao doživjeti poraz koji bi imao ogroman međunarodni odjek, brisanje Kotora sa liste Svjetske baštine i upis na listu Svjetske baštine u opasnosti.
Predsjednik Opštine Kotor Vladimir Jokić podsjetio je da je područje Kotora upisano 1979. godine na UNESCO listu.
“Na tom području nalazi se 70 odsto kulturne baštine Crne Gore. I ja mislim da o zaštiti te baštine ne može da bude pregovora”, istakao je on.
Kaže da je menadžment plan, što je jedan od zahtjeva UNESCO-a u procesu izrade, i da će do 1. februara imati amandmane na aktuelni menadžment plan. Angažovana je i konsultantska kompanija iz Hrvatske, koja je menadžment planove radila za Zadar i Dubrovnik, i očekuje završetak novog menadžment plana u toku 2026. godine.
Pojasnio je da nikome ne bi odgovaralo da se na više godina stopira život.
Stevan Katić, predsjednik opštine Herceg Novi kaže da su opštine Heceg Novi i Tivat kolateral odluke iz 2012. godine kada je zaštićeno područje prošireno i na te opštine.
“Iznenađen sam bio odlukom o moratorijumu, odnosno povlačenju planova. To bi za nas bila potpuna katastrofa. Imali smo novi zakon koji je donesen 2018. godine, kojim su oduzete ingerencije lokalnim samoupravama i svi planski dokumenti centralizovani. Mi smo izgubili nekih sedam godina, u kojima je bio značajan obim razvoja grada, a sada smo dobili šansu da krenemo sa investicijama”, kazao je Katić.
Kaže da građani nijesu dovoljno upoznati sa problematikom, i da misle da se to odnosi na uži dio Kotora.
“Mora se naći neka mjera kompromisa, jer zamislite da vama stane cijela ekonomija grada”, istakao je Katić.
Katić kaže da je veliki broj infrastrukturnih projekata u fazi realizacije, i zabrana gradnje dovela bi u pitanje budući razvoj.
Predsjednik Opštine Tivat Željko Komnenović istakao je da je međunarodni sporazum koji je država potpisala sa UNESCO-m iznad nacionalne legislative.
“Mi smo na posljednjoj sjednici Nacionalne komisije čuli da nama moratorijum ne uvodi UNESCO, već Vlada Crne Gore, koja je potpisala sporazum. Druga stvar je da je buffer zona isto što i core zona”, naveo je Komnenović.
Ocjenjuje da je situacija veoma specifična, ali da ne smijemo da zaustavimo razvoj gradova.
“To nam ne bi oprostili ni građani”, istakao je Komnenović.
Kaže da je preširoko područje u buffer zoni, i da je to nedopustivo.
“Moramo neke stavri definisati među sobom i ponuditi UNESCO-u rješenje”, istakao je Komenović.
