Uzgajivači mušalja u Boki Kotorskoj imaće priliku da od ljeta 2027. godine koriste podatke servisne onlajn platforme koja se razvija u sklopu projekta “Transnacionalni sistem očuvanja dagnji u Jadransko-jonskom moru” – TEAMFORADRIS, pri čemu će na osnovu parametara životne sredine u realnom vremenu moći da poboljšaju zaštitu svojih nasada školjki.
Zadnjih godina uzgajivači mušalja u Jadranskoj regiji trpe velike štete usljed povećanog mortaliteta školjki, izazvanog prije svega klimatskim promjenama-povišenom temperaturom, zatim pojavom pljosnatog crva, kao i zagađenjem vode, razlaganjem mikroplastike, ali i napadima predatora-orada. Kada se platforma napravi, ona će biti besplatna za korisnike, a odnosiće se prevashodno na praćenje temperature, saliniteta, otopljenog kiseonika, hlorofila i zamućenosti vode, najavljeno je prilikom predstavljanja projekta -TEAMFORADRIA u hotelu “Palma” u Tivtu u utorak 17. februara.
– Postavljamo naše tri pilot-lokacije: u Zalivu Pirana u Sloveniji, kod Šibenika u Hrvatskoj i u predjelu Gargano u Italiji, gdje testiramo i unapređujemo našu platformu, kako bismo je programirali stavili u funkciju do septembra 2027. godine. Postoji dosta toga što se može lako primijeniti iz jedne regije u drugu i to kratkoročno može biti najveći benefit uzgajivačima – ako oni znaju da im zasad školjki uništava visoka temperatura oni će moći da se uloguju na platformu i vide kako je trenutno stanje na najbližoj lokaciji i shodno tome da donose odluke na svom uzgajalištu, kaže za Boka News Nikolina Brajović, menadžerka projekta iz firme “B Solutions”, koja je zajedno sa Univerzitetom LUM iz Italije u projekat uključena prevashodno na kreiranju “benchmark” analize. Oni iznalaze slična rješenja koja već postoje u održivoj akvakulturi, gledajući šta je od njih primjenjivo i predlažu timu koji se bavi kreiranjem platforme šta da od tih stavki integriše.
-Takođe, radimo ekonomsku i socijalnu analizu u našem Jadranskom regionu da vidimo koliko je akvakultura značajna, koji su to ekološki indikatori, koji su ekonomski indikatori, koji je socijalni utiecaj na sve to. Pored toga “B Solutions” će učestvovati u programiranju platforme koja će biti napravljena kao “platform as a service”. To je neka desktop varijanta, a pored toga biće i mobilna aplikacija, objašnjava Brajović.
Kroz predstavljanje seta “zlatnih praksi” uzgajanja iz Evropske unije, nosioci projekta nastojaće da povežu crnogorske korisnika sa partnerima i sa sličnim institucijama iz regiona Jadrana.
Tokom video prezentacije Kreršimira Kovača iz Šibenika, projektnog partnera iz firme”Platforma 22” , voditelja Haba za digitalne inovacije “Agrifood Croatia” i uzgajivača mušalja i ostriga ostvarena je lijepa interakcija sa Snežanom Hudiček, crnogorskom predstavnicom uzgajivača iz firme “Boka Sea Food”. Razmjenili su iskustava u vezi korišćenja plastičnih mreža, zaštite od predatora (orada) i drugih važnih detalja za uzgoj školjki.
O perspektivama uzgajivača u region u video uključenju govorila je Diana Rico iz NVO “Institut Naše more” You(r) Sea iz Pirana (Slovenija), projektni partner, čiji vlasnici imaju uzgajalište školjki i ribe. Kakvo je stanje dagnji u Neumu na osnovu terenskih zapažanja i saradnje sa lokalnom zajednicom, predstavila je Adla Kahrić sa Poljoprivrednog fakulteta-Odsjek za akvakulturu Univerziteta u Sarajevu, takođe partnera na projektu. Isto tako, govorili su prof. Džordž Gkafkas sa Univerziteta u Tesaliji i Evanggelia Labrakopoulou iz firme “WINGS ICT Solutions” iz Grčke, koja uz domaću firmu “B Solutions” radi na digitalnoj platformi.
O projektu “MISSION4WATER” koji ima cilj pa podstakne inovacije u malim i srednjim preduzećima u službi zaštite morskog okruženja, govorile su Kristina Joksimović i Vanja Cicmil iz NVO “Zero Waste Montenegro” a o svojim projektima vezanim za zaštitu morske životne sredine govorile su i Ana Filipović iz Privredne komore Crne Gore i Radmila Gagić sa Pomorskog fakulteta Kotor- UCG. Učesnici skupa bili su i predstavnici opština Kotor i Tiva, Morskog dobra, MDR i drugi.
/M.D.P./
