Nakon što su nedavno “sanirali” i “konzervirali” arheološko nalazište Carine kod Risna — na način o kojem stručna javnost još uvijek ćuti više nego što govori — lokalni neimari aktuelne vlasti krenuli su na jedno od najvrijednijih i ekonomski najisplatljivijih kulturnih dobara našega grada: kotorske bedeme.
Posljednjih dana svjedoci smo brojnih objava građana, struke i kulturne javnosti na društvenim mrežama, povodom betoniranja bedema prema Špiljarima. Reakcije su bile gotovo jednoglasne — riječ je o skrnavljenju spomenika koji je pod zaštitom UNESCO-a od 1979. godine, i koji predstavlja ne samo simbol Kotora, već i obavezu naše države prema međunarodnoj zajednici i budućim generacijama, navodi se u saopštenju Opštinskog odbor DPS-a Kotor.
A šta rade institucije čija je to ustavna i zakonska obaveza? Ćute. Ćuti Uprava za zaštitu kulturnih dobara. Ćuti Zavod za zaštitu spomenika kulture. Ćute urbanistička i građevinska inspekcija. Ćuti lokalna vlast, koja je, uostalom, i naručilac ovakvih “rješenja”. Ta ćutnja nije neutralnost — to je saučesništvo.
Koalicija koja danas vlada Kotorom pokazala se kao loši neimari naše sudbine — graditelji bez vizije, bez mašte i bez ijedne savremene ideje. Njihov odgovor na svaki problem je isti: zazidati ga. Zazidati bedem, zazidati kritiku, zazidati struku, zazidati istinu. Tamo gdje treba ulagati znanje, dijalog i kreativnost, oni dolaze sa cimentom i kamenom.
Podsjećamo javnost da je još 2019. godine Skupština opštine Kotor donijela Odluku o sanaciji bedema u nekoliko faza, sa jasnim planom i dinamikom. Promjenom vlasti 2020. godine, taj plan je tiho odložen i do danas nije realizovana nijedna ozbiljna faza. Od 2020. godine iz opštinskog budžeta nijesu izdvojena značajnija sredstva za sanaciju bedema — izuzev radova na južnom dijelu, a i tu se opravdano postavlja pitanje da li bi se išta uradilo da nije bilo donatorskog angažmana Ambasade Sjedinjenih Američkih Država. Drugim riječima: ono malo što je urađeno — urađeno je tuđim novcem i tuđom inicijativom.
U međuvremenu, ostatak bedema propada. Pukotine se šire, vegetacija razara zidove, pojedini segmenti su u alarmantnom stanju. A vlast — betonira ono što je vjekovima stajalo bez betona.
Bedemi nijesu samo kamen. Oni su identitet Kotora, oni su živo svjedočanstvo vjekova, i oni su — neka se i to kaže glasno — najjači privredni i turistički adut našega grada. Svaka devastacija bedema je direktan udar na turizam, na ugled Kotora u svijetu, i na status koji uživamo na Listi svjetske baštine UNESCO-a.
Na kraju, postavljamo pitanje svim građanima Kotora, i posebno onima koji još uvijek vjeruju aktuelnoj vlasti: Kako bi danas izgledalo naše kulturno nasljeđe da su naši preci bili poput današnje vlasti? Da li bismo uopšte imali šta da pokažemo svijetu? Da li bismo imali šta da prenesemo našoj djeci i unucima?
Odgovor je bolan, ali jasan. Da su nam preci zidali kao što ovi danas zidaju — Kotor ne bi bio Kotor.
DPS Kotor poziva nadležne institucije da hitno reaguju, da se betonirani dio bedema vrati u prvobitno stanje, i da se konačno pristupi sistematskoj sanaciji bedema u skladu sa Odlukom SO Kotor iz 2019. godine i u skladu sa standardima UNESCO-a. Pozivamo i struku — arhitekte, konzervatore, istoričare umjetnosti — da podignu svoj glas, jer ćutanje struke je luksuz koji Kotor više ne može sebi da priušti.
Kotor zaslužuje neimare vizije, a ne neimare betona, kaže se u saopštenju Opštinskiog odbora DPS Kotor.
