Crna Gora se i ove godine pridružuje obilježavanju Međunarodnog dana čišćenja obala kroz nacionalnu mrežu Clean Up Montenegro, saopšteno je iz „Zero Waste Montenegro“.
Iz ove ekološke organizacije pozvali su sve građanke i građane da se pridruže lokalnim akcijama koje počinju danas i širom države traju do 22. septembra.
Raspored akcija na primorju:
Tivat – Župa – 18.09.2025.
Mjesto okupljanja: Župa
Vrijeme okupljanja: 10:00
Koordinator akcije: Boris Filip;
Ulcinj – Velika plaža – 19.09.2025
Mjesto okupljanja: kružni tok kod Noki plaže
Vrijeme okupljanja: 09:00
Koordinator akcije: Delegacija Evropske unije u Crnoj Gori;
Budva – Buljarica – 20.09.2025.
Mjesto okupljanja: plaža Buljarica
Vrijeme okupljanja: 10:00
Koordinator akcije: NVO Green Home;
Herceg Novi – Titova vila – 20.09.2025
Mjesto okupljanja: kraj šetališta
Vrijeme okupljanja: 10:00
Koordinator: Ne bacajte boce;
Tivat – Plavi horizonti – 21.09.2025.
Mjesto okupljanja: plaža Plavi horizonti, kod rampe
Vrijeme okupljanja: 09:00
Koordinator: Pomorski fakultet Kotor
-Od 2017. ova inicijativa okuplja građane, škole, nevladine organizacije, kompanije i institucije oko zajedničkog cilja, da Crnu Goru učinimo ljepšom, zdravijom i čistijom.
Akciju čišćenja organizovaće članice Cleanup Montenegro mreže u više opština i na brojnim lokacijama širom zemlje, čineći ovo najvećim volonterskim poduhvatom u Crnoj Gori posvećenim borbi protiv otpada- saopšteno je iz NVO Zero Waste Montenegro koja koordinira inicijativom uz podršku brojnih partnera, a glavni pokrovitelj ovogodišnjeg događaja je Erste banka.
-Kroz ove akcije podiže se svijest o značaju očuvanja prirode, smanjenju otpada i promociji volonterizma, uz uključivanje što većeg broja građana i institucija.
Jedan od ključnih ciljeva ovogodišnjih aktivnosti jeste skretanje pažnje na štetnost plastike za jednokratnu upotrebu i podsticanje odgovornijeg odnosa prema otpadu.
Na pojedinim lokacijama otpad će se odvajati i analizirati kroz međunarodno priznatu metodologiju #breakfreefromplastic Revizije otpada, kojom se identifikuju brendovi i tipovi ambalaže koji najviše doprinose zagađenju-kažu u saopštenju.
Na taj način se, kako dodaju, šalje poruka kompanijama o potrebi smanjenja proizvodnje plastičnog otpada i pruezimanja dijela odgovornosti za krizu sa otpadom.
-Rastući problem plastičnog zagađenja u morima i rijekama ugrožava stotine životinjskih vrsta i direktno utiče na zdravlje ljudi, zbog čega je Clean Up Montenegro više od akcije čišćenja, to je poziv na zajedničku odgovornost i trajne, održive promjene-naglašavaju.
U Evropskoj uniji kruži ideja o pooštravanju viza ruskim državljanima, rekao je hrvatski premijer Andrej Plenković u intervjuu CNN-u u ponedjeljak, dodajući da će uskoro biti objavljeni i konkretni prijedlozi u tom smislu.
– Radi se o ideji koja cirkulira unutar Europske komisije. Uskoro ćemo vidjeti konkretne prijedloge, rekao je Plenković na pitanje voditelja CNN-a Richarda Questa o zabrani dolaska ruskim turistima kao dijelu novog paketa europskih sankcija.
Politico je prije nekoliko dana objavio da se EU priprema pooštriti svoj stav o izdavanju viza ruskim državljanima nakon višegodišnjeg pritiska zemalja članica duž istočne granice EU.
Dužnosnik Europske komisije rekao je za Politico da će nove smjernice za zemlje EU-a, koje bi trebale biti objavljene krajem godine, preporučiti stroža ograničenja za izdavanje viza Rusima i građanima drugih neprijateljskih zemalja.
Sankcije protiv Rusije
Plenković je naglasio da Hrvatska danas stoji na oko 25.000 do 27.000 ruskih turista.
“Dakle, od ukupno više od 21 milijuna turista koji će posjetiti našu zemlju ove godine, to neće biti značajan broj za hrvatski turistički sektor.”
Na opasku voditelja da američki predsjednik Donald Trump traži od europskih zemalja da prestanu kupovati rusku naftu, i pitanje upućeno hrvatskom premijeru hoće li zatražiti od europskih kolega da uspore i prestanu kupovati ruska fosilna goriva, Plenković je kazao da Hrvatska danas dvjema zemljama koje još kupuju rusku naftu može jamčiti sigurnu opskrbu.
Slovačka i Mađarska i dalje pokrivaju većinu svojih potreba za naftom iz Rusije i žele zadržati te isporuke unatoč naporima Europske unije da se udalji od korištenja ruskih prirodnih bogatstava.
Prije nekoliko godina bilo je nekih izuzeća kada se radilo o režimu sankcija za neke od zemalja EU-a, kazao je hrvatski premijer.
No “Hrvatska danas može zajamčiti i Mađarskoj i Slovačkoj da ih može opskrbiti s više od 12 milijuna tona nafte” za sve potrebe njhovih rafinerija.
Plenković vjeruje da ne postoji rizik u smislu opskrbe naftom za Budimpeštu i Bratislavu “kojima želimo pomoći kada se radi o energetskoj sigurnosti.”
Otvoreno prvenstvo Crne Gore u gradnji suvomeđe - foto Ž. Starčević
1 od 14
Ekipe sa takmičenja
Takmičenje
Najmlađi učesnici radionice
Prvi kontakt sa klesanjem
Kotobiljski izvor, odmorište u znaku kamena
Kotobiljski izvor, publika
Marjan Šantić sa prelaznim kamenom
Plato Kotobiljskog izvora
Prezentacija klesarskog alata
Prvi potezi sa klesarskim alatom
Sklad tradicionalne gradnje, Žlijebi
Sudijska trojka
Zajednički ručak u konobi Stanovčić
Žlijebi
Proteklog vikenda je na platou Kotobiljskog izvora, u hercegnovskom zaleđu, održano IX Otvoreno prvenstvo Crne Gore u gradnji suvomeđe, događaj u organizaciji Agencije za razvoj i zaštitu Orjena, planinarskog kluba Subra i MZ Kameno-Žlijebi.
Prvog dana se odvijala radionica tehnike gradnje u kamenu nasuvo, Na početku je izvedena prezentacija tradicionalnog klesarskog alata ovog kraja i njegove upotrebe. Održao ju je Goran Vuković, istaknuvši da se radi o porodičnoj tradiciji i o ručno rađenom alatu koji se nasljeđuje, baš kao ljubav prema kamenu. U okviru prezentacije svi su imali priliku izvesti prve klesarske poteze uz stručni nadzor, pa tako i djeca, jer, nekada se prenos znanja tako i vršio-već od najmanjih nogu.
O osnovnim principima slaganja kamena nasuvo govorio je Željko Starčević, pri čemu je izvedena demonstracija podizanja suvomeđe uz učešće posjetilaca svih uzrasta. Uslijedio je vođeni obilazak sela Žlijebi, gdje je, kao i uvijek u sličnim prilikama, veliki doprinos dao Nikola Sikimić, veliki ljubitelj kamena, vlasnik konobe obnovljene u graditeljskom stilu davno prohujalih vremena, gdje je sve od kamena, uključujući i krov zdranja. Žlijebi su sazidani od lokalnog pločastog sedimentnog kamena, zahvaljujući ćemu su prepoznati kao vrijedan kulturni pejzaž i izletnička destinacija.
Najmlađi učesnici radionice
Glavni događaj, IX Otvoreno prvenstvo Crne Gore u gradnji suvomeđe, održano je u nedjelju, okupivši ekipe iz Kotora, Podgorice, Herceg Novog i njegovog ruralnog zaleđa, te strane državljane već duže nastanjene na našem primorju, ukupno osam tročlanih timova. Zadatak nije bio nimalo lak, budući da je za svega 15 minuta svaka ekipa pojedinačno trebala da podigne suvomeđu dužine 4 metra, a da ova ima čvrstinu i tradicionalnu formu, propisanu pravilnikom takmičenja, o čemu se starala sudijska trojka u sastavu: Aleksandra Kapetanović (NVO Expeditio-Kotor), Nikola Brajović (PK Subra-H. Novi), te Lukša Klaić (NVO Dragodid-Hrvatska). Prvo mjesto zauzela je kotorska ekipa „Vjeverice 1“ sa kapitenom Marjanom Šantićem i članovima Jovicom Kaluđerovićem i Draganom Petrovićem. Druga je bila hercegnovska „Subra“, dok je treće zauzela ekipa „Kameno“ iz istoimenog sela, prošlogodišnji prvaci. Prelazni kamen „Orjenska buža“, tako je iz hercegnovskog zaleđa do narednog takmičenja sišao do Kotora.
Sudijska trojka
Sve u svemu dvodnevni događaj je protekao u razmjeni znanja i vještina gradnje, što međusobnom, što međugeneracijskom, što i jeste njegov glavni cilj, budući da jako dugo je suvozidna gradnja bila U Crnoj Gori gotovo zaboravljena i tek se zadnjih godina ponovo budi interesovanje, u skladu sa novim trendovima u zaštiti i uređenju pejzaža, turističkom ponudom i ekološkim orjentacijama ka održivoj poljoprivredi. Na ovaj način hercegnovsko zaleđe je na nivou zemlje postalo pionir u događajima usmjerenim na očuvanje nematerijalne kulturne baštine-umijeću gradnje u tehnici nasuvo.
Događaj je podržao Sekretarijat za Kulturu i obrazovanje opštine Herceg Novi, a realizaciju je pomogao hotel „Vila Mireli“.
Magistralni put Cetinje – Budva ponovo je otvoren za saobraćaj, nakon što su završeni radovi na uklanjanju odrona u mjestu Obzovica.
Ekipe Crnagoraputa su, uz upotrebu specijalizovane mehanizacije, uklonili kamenje i raščištile saobrćajnicu, nakon čega su se stekli uslovi za ponovno uspostavljanje saobraćaja na ovom putnom pravcu.
Zahvaljujemo se građanima na strpljenju i razumijevanju tokom privremene obustave, a sve vozače pozivamo da, posebno na dionicama podložnim odronima, prilagode brzinu uslovima na putu i poštuju saobraćajnu signalizaciju, saopšteno je iz Uprave za saobraćaj.
Od 15. do 21. septembra brojni besplatni sadržaji za publiku iz zemlje i regiona
Na šetalištu Pine u Tivtu danas je svečano otvoren Ocean Live Park, centralni segment finalne etape prestižne evropske regate The Ocean Race Europe 2025. Tokom narednih sedam dana, posjetioci će imati priliku da učestvuju u više od 50 programskih cjelina – od naučnih radionica i univerzitetskih prezentacija, do koncerata, filmskih projekcija i pozorišnih predstava.
Edukativni program Ocean Live Parka realizuje se u saradnji sa Pomorskim fakultetom i Institutom za biologiju mora, dok kulturni segment donosi raznovrsne umjetničke sadržaje na više lokacija. Na otvaranju su govorili predstavnici državnih i lokalnih institucija, naglašavajući važnost jednog ovako prestižnog jedriličarskog događaja za promociju pomorske tradicije Crne Gore, ali i pozicioniranje Tivta i Boke Kotorske na mapi svjetskog nautizma.
Kako je naveo ministar pomorstva Filip Radulović, The Ocean Race Europe 2025 je više od sportske regate, ona je simbol povezivanja kulture, ljudi i tradicije.
Ocean Live Park – otvaranje – Foto CG News
„Dolazak najprestižnijih svjetskih timova u naše zalivske vode predstavlja istorijski trenutak i potvrdu međunarodnog ugleda Crne Gore. Vlada Crne Gore ovu priliku vidi ne samo kao podsticaj za ekonomski razvoj i nova radna mjesta, već i kao način jačanja turističkog identiteta naše zemlje. The Ocean Race Europe 2025 nosi snažnu poruku o očuvanju mora i prirodnih resursa, vrijednosti kojoj je Crna Gora duboko posvećena. Sigurni smo da će Boka Kotorska zasijati u punom sjaju i pokazati svijetu svoju ljepotu, kulturu i gostoprimstvo“, kazao je Radulović.
Ocean Live Park – otvaranje – Foto Represent
Predsjednik opštine Željko Komnenović, izrazio je zadovoljstvo što je Tivat domaćin finala trke, čime je ujedno postao i sportski epicentar Evrope.
„Ovo je prilika da svi zajedno uživamo u jedrenju, u lijepom septembarskom vremenu, u brojnim sadržajima koje su organizatori pripremili. Prilika je ovo i da se dodatno edukujemo, da osvijestimo značaj brige o moru i specifičnoj zalivskoj sredini, kao vrijednom resursu koji smo naslijedili, kojim raspolažemo i koji netaknut moramo predati sledećim generacijama“, poručio je Komnenović, pozivajući sve građane Crne Gore da posjete Tivat za vrijeme trajanja manifestacije.
Ocean Live Park – otvaranje – Foto CG News
U Ocean Live Parku, predstaviće se i Misija Ujedinjenih nacija kroz sadržaj sa fokusom na održivi razvoj, zaštitu podmorja i priobalja. Rezidentna koordinatorka UN Karolin Tiso naglasila je da je crnogorska obala više od predivnog pejzaža – ona je linija života.
„Iako mala po veličini, Crna Gora ima ogromno prirodno bogatstvo. Svaka obalska država – velika ili mala – ima ulogu u očuvanju naših mora i okeana“, kazala je Tiso, ističući da se mora i okeani suočavaju sa do sada nezabilježenim pritiskom.
Ocean Live Park – otvaranje – Foto CG News
„Rastuće temperature, zagađenje i plastični otpad ubrzano sve ozbiljnije ugrožavaju opstanak morskih ekosistema. Vrijeme je za odlučnu, udruženu akciju. Okeani pripadaju cijelom čovječanstvu i moraju se zajednički štititi. Kao što mornari rade zajedno da bi savladali talase, tako i države i zajednice moraju da se ujedine kako bi zaštitile našu zajedničku liniju života – naša mora i okeane“, kazala je Tiso.
Ocean Live Park – otvaranje
Prema riječima Ričarda Brisijusa, direktora trke, The Ocean Race Europe je od 1973. bio najtježi test za timove, a već 50 godina ona ujedno istražuje i pronalazi nove načine da poveže svijet.
“U Ocean Race-u čvrsto smo posvećeni obnovi zdravlja okeana. Kao što nas podsjeća ambasador Piter Tomson, specijalni izaslanik Ujedinjenih nacija za okean – ne možemo imati zdravu planetu bez zdravog okeana. Zajedno smo u Boku donijeli ne samo trku, već i misiju da zaštitimo okean i ujedinimo ljude širom svijeta. U današnjem svijetu, koji to treba više nego ikada, to je nasljeđe koje ćemo ovdje graditi zajedno“, naglasio je Brisijus.
U ime organizatora, kapetan Vladimir Šparović i predsjednik organizacionog odbora The Ocean Race Boka Bay pozvao je sve građane i posjetioce da u narednim danima obiđu Ocean Live Park.
„Ovo je najveći sportski događaj koji je ikada održan u našoj zemlji. Ali ne samo to, ovo je i događaj koji promoviše međunarodnu borbu za zaštitu svjetskih mora. I iz tog razloga, on je od velikog značaja za našu zemlju kao priobalnu državu. Uživajte u narednih sedam dana u jedinstvenim atrakcijama koje Ocean Race priprema za vas, u Ocean Live Parku, kao i na regatnom polju u tivatskom zalivu, gdje ćete moći da vidite najbrža svjetska jedra u akciji“, zaključio je Šparović.
Ocean Live Park – otvaranje – Foto CG News
Vrpcu kojom je ozvaničeno otvaranje Ocean Live Parka presjekli su ministar pomorstva Filip Radulović i ambasador finalne trke, naš jedriličar Milivoj Dukić. Program Parka u narednih sedam dana uključivaće naučne prezentacije, dječije radionice, izložbe, koncerte, filmske projekcije i razgovore sa istraživačima.
Detaljnu agendu po danima možete pogledati na ovom linku.
„Kotorska skupština pripada svim građanima – ne smije biti prostor ideoloških manipilacija“
Da nisam slučajno naišla na saopštenje Evropskog saveza Kotor, ne bih, kao predsjednica Skupštine opštine Kotor, ni bila u saznanju da se u skupštinskoj sali, u svom radnom prostoru, održava tribina Saveza Srba iz Crne Gore „Istinom do pomirenja“, kaža se u reagovanju predjednice SO Kotor Maje Mršulje.
Predstavnici Evropskog saveza su me ovim putem detaljno informisali o tribini, danu i satnici održavanja, posebno zabrinuti izgledom plakata navedene tribine te iskoristili „održavanje tribine“, da hvalospjevno istaknu kako rukovodstvo opštine „vrijeđa principe građanske, sekularne i evropske Crne Gore“.
Jedna izreka kaže da su u strahu velike oči. Izgleda da se to desilo ovaj put Evropskom savezu Kotor, pa su sve permutovali – mjesto, grad i državu održavanja tribine. A za strah nema razloga, Kotor kao multietnička sredina oduvijek je bio grad slobodnog izražavalja različitog mišljenja bez opasnosti da će isto uzdrmati evropske vrijednosti Crne Gore.
Naime, radi javnosti, koja je saopštenjem Evropskog saveza Kotor dezinformisana, dužna sam reći, da se pomenuta tribina se ne održava u sali Skupštine opštine Kotor niti u Kotoru kao ni u Crnoj Gori. Ubuduće, prije objavljivanja saopštenja, mala sugestila Evropskom savezu Kotor, da pažljivije pročitaju informacije o nekoj tribini, bar grad i državu gdje se nešto organizuje a nakon toga, iznesu svoje političko mišljenje.
Trg Mića Pavlovića (Trg od muzike) proteklog vikenda je bio mjesto susreta mnogobrojne publike i učesnika 9. Međunarodnog festivala klapa koji organizuje hercegnovski „Castel nuovo”.
Toplinu mediteranskog melosa donijele su klape iz Slovenije, Hrvatske i Crne Gore: „Divna” iz Trpnja, „Kampaneli” iz Donjeg Kaštela, „Ladesta” sa Lastova, „Mir” iz Međugorja, zatim „Kamerton” i „Štiglići” iz Podgorice, „Maris” i „Inkanto” iz Kotora i „Lira” iz Herceg Novog.
Herceg Novi sa ponosom njeguje tradiciju klapske pjesme koja je dio kulturnog identiteta, istakao je, otvarajući festival, Glavni administrator Opštine Herceg Novi Nenad Đorđević.
„Klapsko pjevanje je mnogo više od muzičkog izraza; ono je nematerijalno nasljeđe našeg kraja, dio kulturnog identiteta Boke, muzika koja se sluša srcem. U toj pjesmi osjeća se duh Mediterana, ona posebna filozofija života u čijem središtu su toplina i ljubav prema moru i ljudima. Upravo zato Novljani vole klapsku pjesmu i rado je dijele sa prijateljima, jer ona povezuje generacije, čuva uspomene i briše granice. Zahvalni smo organizatorima koji ovim festivalom, kao i kroz rad klape „Castel Nuovo” čuvaju i afirmišu ovu dragocjenu tradiciju”, poručio je Đorđević.
Festival klapa HN – foto Vuk Ilić
Skoro deceniju ljubitelji mediteranskog zvuka sabiraju se u Herceg Novom, na festivalu koji čuva i promoviše kulturnu baštinu i klapsku pjesmu, poručila je pozdravljajući učesnike i publiku Natalija Terzić iz Turističke organizacije Herceg Novi.
„Ovaj festival koji ima za cilj da pjesmom promoviše spoj prošlosti i sadašnjosti, doprinosi jedinstvenoj turističkoj ponudi destinacije i na najbolji način slavi nasljeđe i ilustruje šarm i dušu grada od skalina. Zahvaljujući upravo brojnim kulturnim događajima, među kojima se ističe festival klapa, kulturna ponuda Herceg Novog je prepoznata kao vodeća u odnosu na konkurentske destinacije. Turistička organizacija Herceg Novi sa velikim zadovoljstvom podržava ovu manifestaciju od samog početka, sa zajedničkim ciljem da čuvamo i promovišemo kulturnu baštinu i klapsku pjesmu kao dio našeg umjetničkog identiteta”, poručila je Terzić.
Izrazivši zahvalnost pokroviteljima i sponzorima festivala, klapama koje su se odazvale i publici koja je do poslednjeg mjesta ispunila trg, Igor Jovanović je u ime organizatora poručio da odmah počinju pripreme za jubilarni 10. festival.
Festival klapa HN – foto Vuk Ilić
„Trudimo se da svake godine napredujemo korak više, nadamo se da ćemo sledeće godine da produžimo ovaj festival, jer nam je sledeća godina jubilarna, i već od ponedeljka ćemo da krenemo da radimo na organizaciji desetog izdanja. I ove godine smo se potrudili da dovedemo, osim klapa iz Crne Gore, klape iz regiona i to one koje nisu dolazile do sada”, kazao je Jovanović.
Umjesto klape „Kumpanji” sa Korčule čiji je koncert izostao zbog bolesti tenora, festival su zajedničkim nastupom zatvorile klape „Ladesta”, „Divna” i „Inkanto” koje su izvele narodnu pjesmu „Ajdemo curice”.
Pokrovitelji 9. Međunarodnog festivala klapa su Opština Herceg Novi, Turistička organizacija grada, Ministarstvo turizma i kulture i medija i JUK Herceg fest.
Porto Montenegro ponovo postaje epicentar mode i stila – 20. septembra od 10 do 22 sata svi ljubitelji šopinga i dobrog ukusa moći će da uživaju u jedinstvenom iskustvu kupovine na obali.
Najtraženiji svjetski brendovi i dizajneri koji se nalaze u ovom prestižnom nautičkom naselju, uključujući i Boka Place, pripremili su ekskluzivne popuste do čak 60% na aktuelne kolekcije, ali i posebne ponude za predstojeću zimsku sezonu. Više od 50 brendova će kroz pažljivo osmišljene popuste, pakete i darove kreirati atmosferu koja Porto Montenegro izdvaja kao destinaciju gdje moda i lifestyle susreću luksuzni mediteranski ugođaj.
Posjetioci će imati priliku da uživaju u šoping avanturi na najljepšoj promenadi na crnogorskoj obali, uz posebne sadržaje i animacije tokom cijelog dana. Za dodatnu dozu energije i urbane atmosfere pobrinuće se DJ punktovi na različitim lokacijama, dok će gastronomski kutci naselja ponuditi pažljivo birane delicije i pića.
Ono što ovogodišnji Šoping dan čini još posebnijim jeste i spektakl – dolazak Ocean Race regate u Crnu Goru. Finalna etapa jedne od najpoznatijih međunarodnih jedriličarskih trka vodi upravo u Tivat, a posjetioci Porto Montenegra moći će da uživaju u pogledu na vanserijske jedrilice koje su tokom ljeta započele svoje putovanje iz Njemačke i sada uplovljavaju na crnogorsku obalu. Jedinstven spoj mode i jedrenja, glamura i sportskog duha, učiniće da cijeli dan u Porto Montenegru ostane urezan kao nezaboravno iskustvo.
Program događaja:
10:00 – 11:00 | Morning Classics – koncert uživo -Južno naselje I Boka Place
11:00 – 12:00 | Kreativna radionica za djecu – Juzno naselje
12:00 – 15:00 | Posebne ponude za ručak širom naselja
12:30 – 14:30 | Castel Nuovo Walking Band – muzički performans na šetalištu
16:00 – 18:00 | Kreativna radionica za djecu – Juzno naselje
17:00 – 20:00 | DJ Sessions – Juzno naselje i Boka Place
Šoping dan u Porto Montenegru već godinama važi za jedan od najiščekivanijih događaja sezone, privlačeći kako domaće, tako i međunarodne goste. Spoj luksuznih brendova, nautičke elegancije i vibrantnog duha zajednice čini ovaj događaj jedinstvenim iskustvom koje prevazilazi samu kupovinu – riječ je o slavlju mode, hedonizma i mediteranskog lifestyle-a.
Veoma je mali broj ljudi koji mogu biti nezavisni, da kažu što misle o režimu u retrogradnom društvu, a Ilija to radi crtajući drevnom tehnikom “sakura tuš”
Svoje bogato iskustvo kroz život i rad u Kini, Americi, Južnoj Koreji, Vijetnamu i rodnoj Crnoj Gori, akademski umjetnik Ilija Vuković predstavlja izložbom crteža pod nazivom “Identifikacije”, koju likovna publika ima priliku da pogleda do 29. septembra u Gradskoj galeriji Kotor. Vajar po vokaciji, izabrao je crtež kao glavni likovni izraz i sredstvo vizuelne kritike, ali se pored umjetnosti bavi i turizmom.
Na otvaranju izložbe u Kotoru bio je u društvu supruge Hedžu Ko, takođe likovnom umjetnicom, sa kojom živi na relaciji Crna Gora- Južna Koreja. U razgovoru za Boka News umjetnik objašnjava kako je poslije 2022. godine počeo da predaje modernu arhitekturu i dizajn enterijera na fakultetu australijskog Univerziteta New South Wales, koji ima kampus u Hangdžou i Šangaju i kroz to neko istraživanje odlučio je da u Mojkovcu napravi kuću. Onda je, jednu po jednu napravio sedam kuća i restoran i tako je na porodičnom imanju pored Biogradske gore nastala farma “Fern Farm Eco”, u sklopu koje kombinuju turizam i umjetnost. To se pokazalo kao odlična mogućnost za Iliju i Hedžu Ko, jer tokom šest mjeseci rade intenzivno oko gostiju, od kojih su neki došli i na otvaranje izložbe. Drugu polovinu godine koriste da se bave vizuelnim umjetnostima.
-Živimo na selu u Mojkovcu i na svom porodičnom gazdinstvu planiramo da kroz program Kineske akademije lijepih umjetnosti dovedemo mlade umjetnike i studente i da napravimo neku vrstu “art residensa”. Volio bih, pošto mi je glavni medij u toku studija bila terakota, koju volim da koristim i nadam se da ćemo napraviti peći za pečenje skulptura od gline, kaže Vuković za BN. Radi uglavnom tehnikom “sakura tuš” koji se može često naći u formi olovke, a određeni papiri su rađeni po njegovoj specifikacij, kao i specijalna pera od 0.001 milimetara, tako da je za neke crteže trebalo duže vremena da se završe.
Radovi iz ciklusa “Identifikacije” su nastajali od 2021. godine, odmah poslije “kovida”. Kad je pandemija počela, Ilija je bio zaglavljen na ostrvu u Kambodži, gdje je nastao prvi dio crteža, a poslije toga uspio je da pobjegne za Koreju, pa preko Mađarske da se vrati u Crnu Goru, a onda ga je “kovid” u Kini baš “sklopio” – bio je devet mjeseci u karantinu. Tu je nastao dio ovih djela, a poslije toga, kada se u njemu probudila inspiracija, kada se “motor upalio”, nastavio je da radi na tu temu.
Rad Šangaj – Štitarica
Umjetničkim djelima kritikuje retrogradna društva
Izložbom koja je u Crnoj Gori prvi put prikazana u Galeriji “Vitomir Srbljanović” u Pljevljima, Vuković osvjetljava odnos “pojedinca i sistema, fizičke forme i simboličke strukture, arhitekture i tijela, naposljetku i kolektiviteta kao modela kontrole”. To se može vidjeti kroz 28 radova, među kojima su i “Jedno selo, dvije zastave”, “Shanghai- Štitarica”, “Investicije”, “Andong”, “TV”, kao i “JNA”, “UDBA (ne spava)”, “Bijelo Polje” i drugi. Neki radovi su prikazivani i u Kini, Koreji i dobro su prihvaćeni i traženi, ali su neki, zbog javne kritike tamošnjeg sistema, bili i cenzurisani.
-Ljudi u Seulu su veoma otvoreni. Dolazili su u galeriju da gledaju i kupuju crteže, ali sam u jednom trenutku želio da se povučem, jer je to postajalo možda i previše komercijalno – kada sam dobio menadžera koji me je zastupao za galeriju, shvatio sam da to postaje jedna “produkcijska mašina”. Želio sam da pobjegnem, jer me to opterećivalo, kaže Vuković.
Sa otvaranja izložbe
Ismijavanje predrasuda
-Ima tu i stvari koje su “Dobra propaganda”, kako se zove jedan od radova, ali na ovom koji se zove “Seul” (glavni grad Južne Koreje”) ima mnogo formi upravo sa tih ostrva, drevne skulpture koje su me jako ispirisale i onda sam ih kreirao unutar toga sa gusto raspoređenim urbanim prostorom koji je dominantan u Seulu. Upravo je ta tema nekog kulturnog nasleđa i neke tradicije koju oni veoma čuvaju i nekog novog, urbanog “Menhetn, Njujork- američkog stila” u sklopu svega toga. To često zna da bude dakako i paradoksalno, zbog toga što vidimo da u jednom trenutku imaju veoma veliku pop- kulturu koja čak i u svijetu dominira veoma jako i u kojoj se promovišu neke stvari koje nisu tradicionalne već čak suprotno – veoma “open minded”, otvoreno. Na ovoj strani su crteži kao što je “I’m Lefty” (“Ja sam ljevičar”) i neki od njih, naravno zbog teške cenzure nisu mogli biti izloženi u Kini. U sklopu toga ima i medijskih uticaja, predrasuda koje imamo bez našeg iskustva, kojima često podliježemo, kad neko u Crnoj Gori razmišlja o Kini, ili kada neki Amerikanac razmišlja o Kini, ili kada neki Kinez razmišlja o Crnoj Gori ili Americi. To ja ismijavam, jer živim nekim internacionalnim životom sa suprugom koja je iz Južne Koreje, kaže Vuković, koji smatra da su ilistracija, karikatura i dizajn “najsvjetlije i najznačajnije kategorije likovnog izraza u sadašnjem trenutku”.
Drugi put je lakše
Primjećujemo da nije lako živjeti, raditi, školovati se u dalekim kulturama i opet se vratiti “doma” i biti svoj, sa svim tim bogatim iskustvom. Diplomirao je vajarstvo na FLU na Cetinju, a tokom studija se usavršavao na Državnom univerzitetu Istočnog Tenesija (SAD), magistrirao je na Kineskoj akademiji umjetnosti u Hangdžou, gdje je izgradio i pedagošku karijeru. Prije mjesec dana je upisao doktorski studij na Fakultetu savremenih umjetnosti u Beogradu.
-Nije lako bilo poći prvi put, ali drugi put je bilo veoma lako. Prvi put kada sam prije 15 godina pošao za Ameriku bilo mi veoma teško jer nisam mogao da se priviknem – dijete sa sela, bačen tamo sa 19 godina, nenaviknut na taj svijet, ne znaš ništa, a misliš da si pametan. Završio sam tamo zadnjih dvije godine akademije i onda sam se vratio u Crnu Goru i neka vrsta hladnog tuša mi se desila, jer je situacija u kulturi katastrofalna, a ja sam se vratio sa puno elana. Tamo te nauče da ti sanjaš taj “američki san” da će nešto biti, “samo radi”. Ja sam po prirodi vrijedan, ali kada sam se iz Amerike vratio u Crnu Goru kao akademski vajar, nije bilo druge opcije bez da radim u “Dormeo” – prodavao sam jastuke i jorgane. Nisam znao šta ću, otišao sam direktno u Kinesku ambasadu i rekao sam da bih želio da studiram kod njih, objašnjava Ilija kako je iz Crne Gore otišao drugi put.
Sloboda izražavanja mišljenja nezavisna od režimske mašinerije
-Nisam ništa pametniji što sam bio tamo pa sam se vratio, isti sam kao što sam i ovdje u Mojkovcu, ali iskustvo je bitno. Ima mnogo ljudi koji su lokalni, koji možda nisu bili u Americi, koji nisu bili u Kini kao ja, ali mogu da kažu na tu temu nešto, ali ne smiju. Ne znam koliko nama umjetnicima to ide u korist.
Mladi i stari umjetnici u Crnoj Gori su dio jednog režima i sistema, jedne mašinerije koja nikad neće stati. Veoma je mali broj ljudi koji mogu biti nezavisni, da kažu što misle o toj temi. Eto, ja imam sreće da sam i finansijski u svakom drugom slučaju nezavisan od njih i da ne moram da budem dio te mašinerije i mogu biti kritički nastrojen za te stvari, jer mislim da mi priliči, s obzirom da se razumijem u određene estetike i etike.… Uvijek se to kod nas prevodi, mislim da je to veoma loše za našu kulturu, kao što je bilo slučaj sa Đurićem i sa Toškovićem, u koje se, evo sada kunemo, a dok nisu otišli u Francusku nije niko tu htio da ih pogleda. I dešava se to sa većinom umjetnika, primjećuje Vuković.
Kineski i japanski krugovi na Ilijin način
-U toku magisterskih studija, moja glavna tema je bila estetika kineskog kruga, kroz koju sam upravo izučavao taj koncept i, što bi oni rekli, ”xi”, ne može se veoma dobro prevesti, ali u suštini bi trebalo da bude nešto kao “zbijeno”.
I ja sam ja crtao te krugove dugi niz godina, dok nisam shvatio da sam u krug upao, da je to dio nekih inspiracija na temu “Enso” kruga, karakterističnog za kulturu Japana. To su krugovi koje budistički monasi rade iz jednog pokreta i konstantno pokušavaju da kreiraju krug slobodnom rukom, ali što može biti savršeniji i to se vježba sa hiljadama različitih papira. Ali sam ja iz drugačijeg ugla posvetio više vremena tom radu i upravo iz toga je proizašao izraz koji se može vidjeti u toj zbijenoj, jako gustoj kompoziciji na mojim radovima. Ali su teme drugačije, jer sam shvatio da ne živim u društvu u vremenu budističkih monaha da ja crtam samo te krugove, nego živim u nekom vremenu, u društvu čiji je senzibilitet potpuno drugačiji, objasnio je Ilija otkud kod njega takve kompozicije nabijene zaobljenim hibridnim figurama.
