20.8 C
Kotor

Slušaj online radio

Komemoracija za žrtve potonuća parobroda „Cetinje“

Sa komemoracije

U Tivtu obilježena 78.godišnjica najveće pomorske tragedije na južnom Jadranu


Komemorativnim skupom na groblju u Donjoj Lastvi gdje je u kolektivnoj grobnici sahranjena većina žrtava, te polaganjem vijenca u more na mjestu potonuća parobroda „Cetinje“ u Tivatskom zalivu, danas je u Tivtu obilježena 78-godišnjica najveće pomorske tragedije na južnom Jadranu – potonuća parobroda „Cetinje“, 10.decembra 1944.

Uz zvuke „Tišine“ u izvođenju trubača Glazbeno-prosvjetnog društva Tivat, ispred kolektivne kosturnice žrtava potonulog paribroda „Cetinje“ u Donjoj Lastvi okupilo se kompletno rukovodstvo Opštine Tivat sa gradonačenikom Željkom Komnenovićem i predsjednikom Skupštine Miljanom Markovićem na čelu, ambasador Republike Hrvatske u Crnoj Gori Veseljko Grubišić, hrvatski konzul -savjetnik u Kotoru Zlatko Kožuhar, konzul Republike Srbije u Hereg Novog Mićo Rogovič, komandant Mornarice VCG kapetan fregate Milan Jevtović, čelnici UBNOR-a Tivta Darko Vuković i OBNOR-a Tivta Mato Brguljan, predsjednik Zajednice Italijana Crne Gore Aleksandar Dender, kao i brojni građani i rodbina dijela stradalih. Katolički i pravoslavni vjerski obred pomena žrtvama, služili su lastovski župnik don Nikola Majić ispred Kotorske biskupije i sveštenik Mitropolije crnogorsko-primorske, otac Pavle Pajić.

Na detalje tragedije parobroda „Cetinje“ 10.decembra 1944. kada je taj mali željezni brod od 100 bruto-tona bio jedino raspoloživo sredstvo transporta između gradova i naslja u ratom razrušenoj i tek oslobođenoj Boki Kotorskoj, podsjetio je predsjednik OBNOR-a Tivta Mato Brguljan.

Komemoracija – foto CG News

Dok je tek drugi put za redom, plovio na liniji od Kotora, preko Tivta do Herceg Novog, nakrcan sa preko 200 ljudi – mahom civila, ali i pripadnika jugoslovenskih partizanskih jeidnicica, italijanske partizanske divizije „Garibaldi“, te zarobljenih njemačkih vojnika, „Cetinje“ pod zapovjendištvom kapetana Boža Paparele iz Dubrovnika, je oko 9 časova u sred Tivatskog zaliva, naišao na magnetnu protivbrodsku minu. Jedna od preko 80 takvih mina koje su u najvećoj tajnosti na dnu zaliva Boke pred svoje povlačenje iz Boke, položili Njemci, a koja je imala eksplozivno punjenje od čak 350 kilograma, bukvalno je razorila maleni parobrod dug tek tridesetak metara. Od siline eksploziuje, „Cetinje“ se prepolovilo i potonulo za manje od tri minuta, odnoseći sa sobom na dno mora preko 200 žrtava, Tačan brogj poginulih nikada nije utvrđen jer se u još uvijek vanrendim prilikama u tek oslobođenoj Boki tada nije vodio precizan spisak putnik što su se ukrcavali i iskrcavali na jedini cvibbilni parobrod što je tada plovio na ruti Kotor-Prčanj-Stoliv-Perast-Risan-Kamenari-Tivat-Đenovići-Herceg Novi. Zvaničan bilans nesreće koji su saopštile partizanske vlasti bio je 87 poginulih, iako je zapravo, stradalo više od 200 ljudi. Bilo je samo 11 preživjelih među kojima je bio i teško ranjeni zapovjednik »Cetinja«, kapetan Božo Paparela.

Parobrod Cetinje u Kotoru
Parobrod Cetinje u Kotoru

»Umjesto da se ljudi raduju oslobođenju Boke od okupatora u Drugom svjetskom ratu, početkom decembra 1944. zadesila ih je ogromna tragedija – potapanje parobroda »Cetinje« koju nikada ne treba da zaboravimo. Koristim ovaj trenutka da predložim da se napravi novi, spoemnik žrtvama ove nesreće i da se postavi na adekvatno mjesto u Velikom gradskom parku Tivta, da se jedna ulica u gradu nazove Ulicvom žrtava parobroda »Cetinja« i da se preko Ministarstva prosvjete Crne Gore pokrtene inicijativa  da se ovaj događaj uvrsti u udžbenike istorije iz kojih naša djeca uče u školama i da se đacima osnovnih i srednjih škola, makar u Boki, održe predavanja o tragediji parobroda »Cetinje«- istakao je Brguljan.

Sa komemoracije

Na 15 italijanskih partizana – pripadnika čuvene divizije »Garibaldi« koji su izgubili živote u potonuću parobroda »Cetinje«, podsjetio je predsjednnk zajednice Italijana Crne Gore, Alekdandar Dender, ističući da su oni bili samo dio od preko 200 žrtava ove tragedije.

»U ovoj spomen kostrrnici počivaju žrtve ove strašne nesreće, među njima i 15 italijanskih vojnika – pripadnika divizije »Garibaldi« koji su naon kapitulacije Italije 8.septembra 1943, prišli jugoslovenskim partizanima i zajedno sa njima se  borili protiv Njemaca, sve do oslobođenja ovih krajeva u novembru 1944. Na žalost, sudbina nije  dala da se odmah nakon završetka borbi, oni vrate u Italiju. Ostali su  zauvijek ovdje, sjedinjeni  u smrti sa ostalim žrtvama različlitih vjera, nacionalnosti i ideologija. Smrt je ovdje izjednačila sve njihove razlike za života.« – istakao je Dender podsjećajući na duboke i preko deset vjekova duge istorijske veze Boke sa Italijom, još od vremena starog Rima i Venecijanske Republike, a što je učinilo da je italijanska kultura itekao prisutna na ovim prostorima i predstavlja neodvojivi dio ukupnog bokeškog identiteta i nasljeđa.

»Morska plava grobnica sa ostacima pariobroda »Cetinje« i ova grobnica u kojoj počivaju i italijanski vojnici, ostali su pomalo zabroravljeni u italijanskim analima Drugog svjetskog rata. Zato se u ime Zajednice Italijana Crne Gore zahvaljujem UBNOR-u i OBNOR-u Tivta i Opštini Tivat što svake godine obilježavaju ovaj tužni datum i čuvaju od zaborava uspomenu na žrtve targedije parobroda »Cetinje«- zaključio je Dender.

Izvor:S.L.

Najčitanije