Sekretarijat za investicije Opštine Kotor je, kroz tender “Osvjetljavanje dječijih igrališta i sportskih terena”, realizovao radove na osvjetljavanju fudbalskog terena u Risnu.
Kroz navedene radove ugrađena su četiri reflektorska stuba sa osam LED reflektora.
Vrijednost investicije iznosila je 34.000 eura. Radove je izvela firma DOO “Spinel” Kotor.
Slaveći izvrsnost najboljih mladih muzičara Crne Gore, ovo je mjesto susreta talenata, kreativnosti, predanog rada i ljubavi prema umjetnosti
Učenici i učenice srednjih muzičkih škola Crne Gore će nastupima danas, 26. i sjutra, 27. marta na petom Državnom takmičenju u oblasti muzičke umjetnosti, pokazati svoje znanje i umijeće koje su stekli u dosadašnjem školovanju. U disciplinama violina, viola, violončelo, kontrabas, harmonika, gitara, hor, solfeđo; vokalno-instrumentalni dio – duo: kombinovani duo, duo sa klavirom i klavirski duo, predstaviće se ukupno 110 učenika iz Škole za muziku i balet „Vasa Pavić“ i Škole za talente „Andre Navara“ u Podgorici, iz Muzičke škole „Dara Čokorilo“ u Nikšiću, Muzičke škole Tivat, kao i učenici škole – domaćina, ŠOSMO „Vida Matjan“ Kotor.
U organizaciji Centra za stručno obrazovanje, a pod pokroviteljstvom Ministarstva prosvjete, nauke i inovacija, uz podršku Opštine Kotor, mladi talenti intenzivno nastupaju u prostorijama Kulturnog centra „Nikola Đurković“, zatim u Kinu Boka, u koncertnoj dvorani i u kabinetima Muzičke škole „Vida Matjan“. Članovi žirija i stručnih komisija će pratiti i ocjenjivati takmičenje.
Pjevanjem „Himne Crne Gore“ i tradicionalne bokeljske pjesme „Karampana“, uz klavirsku saradnicu Zlatu Marković, otvaranje Takmičenja u Crkvi Sv. Duha oplemenili su članovi/ce Hora SMŠ „Vida Matjan“ pod upravom dirigentkinje Nađe Zeković. Visoke standarde umjetničkih kriterijuma svojim nastupom postavila je i pijanistkinja Marija Gajić, profesorka u Kotorskoj školi, koja je na zadovoljstvo prisutnih izvela pitke kompozicije Y. Tiersena i H. Zimmera.
Podsjetivši da muzika razvija emociju, senzibilnost, kreativnost, strpljenje i upornost, Marija Gošović je ispred Ministarstva prosvjete, nauke i inovacija istakla da mladim ljudima muzika pruža prostor da izraze sebe, da razviju samopouzdanje i oblikuju svoj identitet na zdrav, kreativan i vrijedan način, te je zbog toga muzika važan dio odrastanja, razvoja ličnosti i kulturnog identiteta svakog društva. Posebna vrijednost ovog takmičenja, smatra Gošović je u tome “što pruža priliku mladim talentima da pokažu ono što su godinama strpljivo i predano gradili -svoje znanje, interpretaciju, svoj izraz i umjetničku ličnost.
-Najveća vrijednost nije samo nagrada, već put koji ste prešli da biste stigli do ove scene. Poštovani profesori, mentori, vaša uloga u ovom procesu je namjerljiva. Hvala vam što svojim znanjem, strpljenjem i podrškom prepoznajete talente i razvijate ove mlade generacije, poručila je Gošović.
Govoreći ispred Centra za stručno obrazovanje Crne Gore, Aleksandra Lalević je izrazila zadovoljstvo što se mladi talenti iz Crne Gore okupljaju upravo u ovom gradu, koji vjekovima njeguje umjetnost i muziku.
-Dragi takmičari, vaš dolazak ovdje već je dokaz hrabrosti, discipline i istrajnosti. Bez obzira na rezultate, najvažnije je iskustvo koje nosite sa sobom, nova poznanstva, inspiracija i prilika da kroz muziku podijelite dio sebe sa publikom. Neka ovo takmičenje bude prilika za umjetnički rast, međusobno poštovanje i radost stvaranja, poručuje Lalević.
Uz opasku da im trema bude saveznik, profesor Mihajlo Lazarević, direktor Muzičke škole „Vida Matjan“ je u ime domaćina pozvao mlade umjetnike/ce da kroz muziku ispričaju svoju priču, jer muzika nije samo u tačnoj interpretaciji nota, već u „onome što ostaje nakon što poslednji ton utihne“.
-Danas slavimo izvrsnost jer su sa nama najbolji mladi muzičari naše zemlje. Biti na Državnom takmičenju nije samo pitanje talenta. Ovo je rezultat hiljada sati vježbanja, nebrojenih ponavljanja iste fraze dok ne postane savršena i ogromne ljubavi prema umjetnosti koja vas pokreće, kazao je Lazarević.
/M.D.P./
Reagovanje Željka Komnenovića na saopštenje koje potpisuje Ćazim Lisičić, odbornik Evropskog saveza u SO Tivat.
G-dine Lisičiću, jedino sa čime se suočavate je Vaše sopstveno neznanje i nesnalaženje u korišćenju instituta slobodnog pristupa informacijama. Savjetujem Vam da još jednom detaljno pročitate obrazloženje Rješenja i ako smatrate da je potrebno, iskoristite pravo žalbe. Sa amnezijom kojoj ste podlegli, neće biti tako jednostavno.
Da bi branila svoj interes, tamo gdje je on decenijama bio prepuštan stihijskim htijenjima pojedinaca i organizovanih grupa, gle čuda, Opština Tivat plaća advokatske usluge, oko kojih pokušavate napraviti ne znam kakvu sumnjivu aktivnost. Biće vrlo zanimljivo uporediti korist koju će Opština imati u poređenju sa troškovima advokatskih usluga.
Služba predsjednika jedne opštine u svojoj arhivi nema sudske presude. Epohalno otkriće. Smanjite doživljaj jer sam sumnjao, a sada je i više nego očigledno da ste moj simpatizer. Pozdravljam, ali sugerišem da bude suptilnije.
Oko (ne)postojanja lokalnog parlamenta, i tu se možemo složiti – posljednji put kada smo se u njemu sreli, sve je više ličilo na dobro uigranu farsu.
Mađioničar i svi trikovi koje zna zatrebaće vašoj stranci, da popravi rejting koji Vi sada tako uporno i revnosno gradite, objavljujući svakodnevno isprazna i senzacionalistička saopštenja, poručio je Komnenović
Zahvaljujući saradnji Opštine Kotor i Ambasade Ukrajine u Crnoj Gori, četrdesetoro djece iz Ukrajine, uzrasta od 14 do 18 godina, stiglo je u Kotor. Njihov boravak u gradu traje od 23. do 28. marta, a njegovu organizaciju pomoglo je i ukrajinsko udruženje „Dobro djelo“.
„Vi u Kotoru imate svoju drugu kuću, danas, sjutra i uvijek. Onda kada odrastete i osnujete svoje porodice, nadam se da ćete se vratiti svom drugom domu, Kotoru, a mi ćemo vas dočekati otvorenog srca, kao i danas“, kazao je predsjednik Opštine Kotor Vladimir Jokić, poželjevši toplu dobrodošlicu djeci iz Ukrajine.
Na prijemu koji je danas upriličen u palati Bizanti, goste je pozdravio i ambasador Ukrajine u Crnoj Gori Oleha Herasymenka, a u ime Opštine Kotor djecu su velikodušno dočekali i predsjednik Skupštine opštine Vojin Batuta, potpredsjednik Opštine Stojan Milović i sekretarka Sekretarijata za kulturu, sport i društvene djelatnosti Tatjana Kriještorac.
Predsjednik Jokić poželio je djeci da se tokom boravka u Kotoru, makar na kratko, prisjete bezbrižnosti djetinjstva, koje je zbog surovosti ratnih okolnosti u njihovoj matičnoj državi, prekinuto.
„Naš cilj je da tokom vašeg boravka u našem gradu i našoj državi, zaboravite na ono što vam se dešava kod kuće, da pronađete nanovo svoj mir i radost, da pamtite ovaj boravak kao lijepu uspomenu u trenucima kada se dešavaju strahote. Kao dijete koje je odrastalo u vremenu rata, jedino što mogu da kažem jeste da sve na kraju prođe, a ono što ostaje jesu prijateljstva i sjećanja na trenutke koji su tada bili momenti spokoja“, naglasio je Jokić.
Ambasador Ukrajine u Crnoj Gori Oleha Herasymenka uputio je riječi zahvalnosti svima koji doprinose da djeca osjete mir i spokoj, kao i ljudima u Kotoru i Crnoj Gori koji svojom empatijom čine da se ona osjećaju sigurno, a posebno organizatorima i Opštini Kotor.
Iskrenu dobrodošlicu gostima uputio je i predsjednik Skupštine opštine Kotor Vojin Batuta, kroz riječi podrške i iskrene želje da nemiri što prije prestanu, da straha više ne bude, te da se djeca vrate svojim domovima.
Potpredsjednik Opštine Kotor Stojan Milović kazao je da, svjesni svih teških trenutaka kroz koja djeca prolaze, zajednički cilj je da im se u ovih par dana obezbjedi sve ono što svako dijete zaslužuje, mir, osmjeh i bezbrižnost.
„Ova posjeta nije samo stvar gostoprimstva, već i jasna poruka da i u najtežim trenucima treba da budemo jedni uz druge. Znajte da niste sami, i da u ovom gradu imate istinskog prijatelja“, rekao je Milović.
Učitelji u pratnji djece nisu izostavili svoju iskrenu zahvalnost.
„U ime sve djece, i u ime nas, njihovih mentora, iskreno se zahvaljujemo što ste nam omogućili boravak u ovom divnom gradu. Istina je da djeca ovdje osjećaju upravo to, bezbrižnost djetinjstva, koja im je uskraćena. Ne kriju svoje osmjehe i sreću dok doživljavaju ljepotu ovih predjela, čak i u vremenima kada se nose sa svim gubicima kao posljedicama rata“, istakli su oni.
U srdačnoj atmosferi čelnici Opštine razgovarali su sa djecom o njihovom doživljaju grada, utiscima boravka, ali i interesovanjima, željama i nadanjima.
Pored bogatog programa koji su domaćini osmislili za djecu, a koji podrazumijeva obilazak kotorskih muzeja, vožnju brodićem po zalivu, posjetu Perastu, kao i obilazak Katedrale Svetog Tripuna, te odlazak na Plave horizonte i gradske bedeme, čelnici Opštine, u dogovoru sa djecom, isplanirali su za njih i sportska druženja i aktivnosti.
Djeca su, u znak zahvalnosti, Gradu poklonili simboličan crtež – mapu Ukrajine, na kojoj je svak od njih ostavio otisak prsta, baš na onom dijelu gdje se nalazi grad iz kojeg dolazi.
Određen je pritvor Čedomiru Čedu Popoviću, koji je osumnjičen da je izvršio produženo krivično djelo građenje objekta bez prijave dokumentacije, saopšteno je iz Osnovnog suda u Herceg Novom.
Kako se navodi, rješenjem predsjednice Osnovnog suda u Herceg Novom Vesne Gazdić, koja je postupala kao sudija za istragu, određen je pritvor Popoviću, zbog postojanja okolnosti koje očigledno ukazuju na opasnost od ponavljanja krivičnog djela.
U pitanju je izvođenje radova na lokacijama Kumbor i Baošići, kao i izvođenje radova na nasipanju plaže u Baošićima.
“Sudija za istragu je prilikom određivanja pritvora imala u vidu da jedna od lokacija (plaža) predstavlja kulturno dobro i da je integralni dio zaštićene okoline prirodnog i kulturnog istorijskog područja Kotora upisanog na listu svjetske baštine UNESCO-a, kako je to konstatovano rješenjem Uprave za zaštitu kulturnih dobara PJ Kotor. Rješenjem Uprave za zaštitu kulturnih dobara PJ Kotor od 11.februara 2026. godine naložena je obustava radova na ovoj lokaciji do sticanja pravnog i stručnog osnova za njihovo sprovođenje te je navedeno da je neophodno pribaviti konzervatorske uslove, izraditi konzervatorski projekat i prijaviti radove, te je rješenjem iste uprave od 16.februara 2026.godine naloženo vraćanje u prvobitno stanje”, saopštili su iz Osnovnog suda u Herceg Novom.
Kako se dodaje, od Uprave za zaštitu kulturnih dobara propisani su konzervatorski uslovi za potrebe izrade UT uslova za uređenje dijela obale u Baošićima na predmetnoj lokaciji, između ostalog: sačuvati vrijednosti i karakteristike originalnog uređenja obale sa karakterističnim sistemom ponti, mandraća i kupališta bez promjene naslijeđene linije obale; očuvati graditeljsko nasljeđe duž cjelokupne obale sa pripadajućim pontama i mandraćima i mediteransku vegetaciju koja ih prati, zadržati sva prirodna šljunkovita kupališta, ne pretvarati ih u betonska vještačka kupališta, radove izvoditi upotrebom tradicionalnih materijala, lokalnog kamena i primjeniti tradicionalne tehnike obrade i ugradnje itd, za šta prema stanju u spisima predmeta postoji osnovana sumnja, da osumnjičeni nije ispoštovao i da su radovi i pored zabrane, nastavili da se izvode.
“Takođe je ocijenjeno da postoji osnovana sumnja da je osumnjičeni u dužem vremenskom periodu, ignorisao zabrane građenja Ministarstva prostornog planiranja, urbanizma i državne imovine i na ovaj način pokazao kontinuitet i upornost, budući da je su radovi izvođeni na gradilištu u Kumboru i Baošićima, koje radnje nisu jednokratne, već su trajale u dužem vremenskom periodu i nakon izdatih zabrana. Sud je cijenio činjenicu da je zabrana građenja na jednoj lokaciji, shodno rješenju urbanističko građevinske inspekcije na snazi još od 01.oktobra 2024. godine i da navedena zabrana od tog datuma pa do danas traje”, dodaje se u saopštenju.
Kako su dalje saopštili, cijenjeno je i da osumnjičeni ima jak finansijski motiv da nastavi da izvodi radove na predmetnim lokacijama, posebno pri činjenici da je veći dio hotela po sopstvenom kazivanju osumnjičenog rasprodat, da je vrijednost investicije 80 miliona eura i da je krajnji rok završetka radova do kraja juna 2026.godine kada je planirano otvaranje hotela i primanje gostiju.
“Sve naprijed navedene činjenice u svojoj ukupnosti predstavljaju dovoljne i konkretne razloge za donošenje rješenja o određivanju pritvora. Napominjemo da navedeno rješenje nije pravosnažno te da protiv rješenja sudije za istragu o određivanju pritvora, osumnjičeni i njegovi branioci mogu izjaviti žalbu u roku od 24 časa od časa prijema istog, vijeću ovog suda, koja žalba ne odlaže izvršenje rješenja”, zaključuje se u saopštenju.
Kotor je domaćin Međunarodnog festivala čipke, koji će se održati od 27. do 29. marta 2026. godine u organizaciji OJU „Muzeji” Kotor okupljajući učesnice i stručnjakinje iz Italije, Hrvatske, Južne Koreje i Crne Gore.
Svečano otvaranje Festivala biće upriličeno u petak 27. marta u 18 sati u Crkvi Svetog Pavla u Starom gradu, a okupiće državne zvaničnike/ce, predstavnike/ce diplomatskog kora, kao i brojne ličnosti iz javnog i kulturnog života. Festival će zvanično proglasiti otvorenim njegov pokrovitelj predsjednik Opštine Kotor Vladimir Jokić.
Istog dana u 19 časova u Kreativnom habu biće otvorene međunarodne i autorske izložbe čipke, čime započinje trodnevni program posvećen dragocjenoj vještini izrade čipke i njenim savremenim interpretacijama.
Tokom 28. i 29. marta program se nastavlja u Kreativnom habu kroz radionice, demonstracije izrade čipke na iglu i panel-diskusije. Radionice počinju u 10, demonstracije u 11, a panel-diskusije u 16 sati.
U okviru edukativnog programa realizuju se radionice „Prvi bodovi dobrotske čipke” koja je namijenjana djeci i vodi je Ljubica Krivokapić, i „Punto in geometria” pod vođstvom Vildane Kilijan.
Panel-diskusije vodi Silvija Batistini, pri čemu je u subotu u fokusu italijansko čipkarsko nasljeđe, a u nedjelju tradicije Hrvatske i Crne Gore.
Kotor ovim Festivalom postaje mjesto susreta različitih čipkarskih umijeća i kulturnih izraza, a dobrotska čipka po prvi put biće predstavljena u kontekstu velikih svjetskih tradicija.
Ulaz na sve programe je slobodan.
Pozivamo sve zainteresovane da nam se pridruže i prošire svoja znanja o izradi čipke i njenom dugom putu kroz vrijeme i kulture.
Tivćani, maske su konačno pale. Najnovije rješenje koje sam dobio od predsjednika Opštine nije samo pravni neuspjeh, to je zvanični dokaz o postojanju opasnog obrasca opstrukcije rada odbornika i sakrivanja podataka od građana Tivta, naveo je odbornik Evropskog saveza u SO Tivat Ćazim Lisičić.
“Kao vaš zastupnik u lokalnom parlamentu, suočavam se sa zidom ćutanja i „magijom“ kojom dokumentacija nestaje onog trenutka kada postavim konkretna pitanja. Šta to „tivatski Hudini“ krije od nas? U rješenju se navodi da Opština isplaćuje desetine hiljada eura advokatima, ali da u svojoj arhivi ne posjeduje presude i specifikacije troškova.
Pazite na ovaj obrazac: Kada pitamo za FK Arsenal – odgovornost se prebacuje na klub, a dokumentacija je „negdje drugo“. Kada pitamo za betoniranje gradskog parka – radovi su „pod velom tajne“, a papira nema. Kada pitamo za 11.000 eura isplaćenih advokatima u dva dana – Opština tvrdi da nema presude u arhivi”, navodi Lisičić.
Prema njegovim riječima, ovo je drsko i sistemsko ponižavanje Skupštine opštine Tivat.
“Predsjednik nam poručuje da on može da troši naš zajednički budžet kako želi, a da odbornici i građani nemaju pravo da znaju za sta su te pare date. Na osnovu čega potpisujete isplate, predsjedniče? Ako nemate presude u arhivi, znači li to da se budžet Tivta dijeli na „riječ“ i po partijskim zaslugama bivših odbornika i saradnika”, pita Lisičić.
Ovakvo ponašanje, smatra Lisičić, nije samo netransparentnost, to je rušenje institucija.
“Ako zastupnik građana ne može da dobije uvid u to kako se troši 11.000 eura u dva dana, onda lokalni parlament više ne postoji, već imamo privatni posjed jednog čovjeka i njegovog kabineta. Zbog sistemskog sakrivanja dokumenata, zbog opstrukcije rada odbornika i zbog potpunog sloma odgovornosti prema budžetu: pozivam predsjednika opštine Željka Komnenovića da podnese ostavku. Tivtu ne treba mađioničar koji bježi sa sjednica i krije presude, već domaćin koji smije da pokaže svaki papir i svaki cent. Magija je gotova, vrijeme je za istinu”, poručio je Lisičić.
Nastavak programa Artist in Residence u hotelu The Chedi Luštica Bay
Izložba „MEDITERRA“, renomiranog crnogorskog umjetnika Miluna Lutovca, predstavlja nastavak Artist in Residence programa u hotelu The Chedi Luštica Bay, koji je koncipirala i selektovala istoričarka umjetnosti i kustoskinja Kristina Kestner.
Inspirisana elementima zemlje, svjetlosti i mora, ova postavka donosi snažne apstraktne kompozicije koje
reflektuju energiju mediteranskog pejzaža kroz bogatstvo boje, teksture i pokreta.
Milun Lutovac, teoretičar savremene umjetnosti, prepoznatljiv je po svom ekspresivnom slikarskom jeziku i jedinstvenom pristupu stvaralačkom procesu. On svjesno izbjegava narativnu doslovnost, ostavljajući tako prostor za percepciju i emotivni doživljaj posmatrača.
Kao teoretičar savremene umjetnosti, Lutovac u svoj rad unosi duboko promišljanje slike kao fenomena. Njegovo stvaralaštvo balansira između intuicije i znanja, između impulsa i refleksije. Proces stvaranja za njega je jednako važan kao i finalno djelo – jer upravo u tom procesu nastaje istinska veza između umjetnika, materije i prostora.
Postavka „MEDITERRA“ savršeno se uklapa u filozofiju hotela The Chedi Luštica Bay – mjesto gdje se luksuz susreće sa autentičnošću crnogorske likovne scene. Kroz ovu saradnju, hotel dodatno potvrđuje svoju posvećenost umjetnosti, kulturi i stvaranju jedinstvenih iskustava za svoje goste.
Gosti hotela imaće priliku da uživaju u ekskluzivnoj izložbi koja reinterpretira Mediteran na savremen i autentičan način – kroz prizmu jednog od najznačajnijih savremenih umjetnika regiona.
Izložba će trajati od 28.03. do 22.05.2026.
„MEDITERRA“ je poziv na usporavanje, osjećanje i povezivanje – sa umjetnošću, prostorom
i sobom.
U okviru međunarodnih projekata koje finansira Udruženje za održivo finansiranje mediteranskih morskih zaštićenih područja – MedFund, Javno preduzeće za upravljanje morskim dobrom Crne Gore angažovalo je Izviđački odred „24. novembar“ iz Bara u cilju uklanjanja otpada iz mora i morskih pećina na području Parkova prirode „Platamuni“, „Katič“ i „Stari Ulcinj“.
Kako navode iz Morskog dobra, u skladu sa planiranim aktivnostima, na području Parka prirode „Platamuni“ realizovana je akcija čišćenja morskog dna u pećini Velika Krekavica i okolnim uvalama, tokom koje je prikupljeno oko 50 kilograma otpada, pri čemu je najveći dio činila plastika, naročito plastične boce.
“Na području Parka prirode „Katič“ sprovedeno je čišćenje morskog dna kod plaže Petrovac, kao i u unutrašnjem dijelu pristaništa, pri čemu je sakupljeno oko 150 kilograma raznovrsnog otpada, uključujući plastične boce i kese, ostatake ribarskih mreža, sitni metalni otpad, automobilske gume i slično”, piše u saopštenju Morskog dobra.
U Parku prirode „Stari Ulcinj“ akcija čišćenja morskog dna organizovana je, kako preciziraju, na potezu od rta Rep prema uvali Valdanos uključujući i podmorje oko ostrva.
“Tom prilikom sakupljeno je oko 400 kilograma otpada različitog sastava, među kojim su dominirali plastični i metalni otpad te automobilske gume”, ističu iz Morskog dobra.
Cilj ovih aktivnosti je, kako navode, očuvanje morskog ekosistema i unapređenje svijesti o značaju zaštite prirodnih vrijednosti morskih zaštićenih područja u Crnoj Gori.
“Pored članova Izviđačkog odreda „24. novembar“ i predstavnika Javnog preduzeća za upravljanje morskim dobrom Crne Gore, u akcijama su učestvovali i ronioci, kao i volonteri iz NVO „Udruženja korisnika vezova u marini Bar“, ističu u saopštenju.
Ove aktivnosti, kako navode, predstavljaju nastavak saradnje sa lokalnim nevladinim organizacijama koje se bave zaštitom životne sredine, sa ciljem jačanja partnerstava, edukacije i podizanja svijesti lokalnog stanovništva o značaju očuvanja mora i obale.
“Predmetne aktivnosti su realizovane u okviru međunarodnih projekata koje finansira Udruženje za održivo finansiranje mediteranskih morskih zaštićenih područja – MedFund, i predstavljaju dio regionalnog projekta pod nazivom „Build back a blue and stronger Mediterranean – Izgraditi ponovo plavi i jači Mediteran“, koji se finansira od strane Globalnog fonda za životnu sredinu (GEF) uz podršku organizacije Conservation International (CI), a sprovodi putem MedFund-a s ciljem unapređenja zaštite mora i obale u Mediteranu”, zaključili su.
* Tvrdnje da se na putu ne smije raditi ništa jer pripada području koje je pod zaštitom Uneska često su samo opravdanje za nemar i odsustvo svake brige o ovom izuzetnom infrastrukturnom i kulturnom nasljeđu
* Umjesto radikalne rekonstrukcije koja bi narušila autentičnost, rješenje je u pametnom proširenju kolovoza ka padini brda, obnovi kamenih parapeta i uvođenju noćne rasvjete
* Sanacijom oštećenih djelova i minimalnim proširenjem, legendarni ,,kolski put“ bio bi sačuvan od propadanja i spreman za međunarodna takmičenja i moderan turizam
„Kolski put“ Cetinje – Kotor je prva saobraćajnica izgrađena na prostoru Stare Crne Gore za odvijanje prometa ljudi i roba. Dio puta od Kotora do prevoja Krstac, blizu Njeguša, izgradila je Austrougarska, sedamdesetih godina devetnaestog vijeka, a ostali dio do Cetinja Crna Gora. Ukupan put, dužine oko 45 kilometara, završen je i pušten u saobraćaj 1881. godine, odnosno prije 145 godina.
Osnovni tehnički elementi puta bili su prilagođeni terenskim prilikama i tadašnjim zahtjevima kretanja prevoznih sredstava, zaprežnih vozila, prvih automobila i sl. Trasa puta morala je savladati izuzetno velike visinske razlike, od nivoa mora do planinskog prevoja sa kotom od oko 1.300 metara (Bukovica). Da bi se savladala visinska razlika od oko 1.000 metara od Kotora do Krsca trasa je morala biti razvijena u dužini od oko 20 kilometara, što je urađeno na padinama lovćenskog masiva, projektovanjem i izgradnjom 25 „serpentina“, koje i danas predstavljaju izuzetan i atraktivan građevinski poduhvat.
Uz manje neophodne intervencije tokom dugog vremenskog perioda korišćenja ove saobraćajnice, proširivanjem uzanih i oštrih zavoja – serpentina i presvlačenjem planuma puta asfaltom, omogućeno je kretanje savremenih prevoznih sredstava, pa on i danas predstavlja izuzetnu saobraćajnicu koja u velikoj mjeri doprinosi savladanosti prostora i odvijanju raznih privrednih aktivnosti, posebno u oblasti turizma.
Dio puta, od Cetinja do Krsca, prije nekoliko godina je značajnije osavremenjen, čime su saobraćajni uslovi na tom području u mnogome poboljšani. Ostao je neriješen problem odvijanja saobraćaja na najatraktivnijem dijelu od Kotora, odnosno od raskrsnice tzv. Trojica do prevoja Krstac, koji zaslužuje prioritet u aktuelnom naporu društva na poboljšanju opšte saobraćajne infrastrukture u Crnoj Gori.
Nakon osavremenjavanja dijela puta od Cetinja do Krsca, nadležni državni organi najavili su da će se ubrzo nastaviti rješavanje problema ovoga „uskog grla“ u saobraćaju. Tada je, navodno, bila prisutna ideja da se trasa novog dijela puta, od 25 serpentine preko bujičnog vodotoka tzv. Zvironjak, mostom i tunelom prebaci na jugozapadnu padinu Lovćena, iznad naselja Mirac i područjem Gornjeg Grblja spusti do pomenute raskrsnice Trojica, ili do tunela „Vrmac“ (sa grbaljske strane). Ovakvo tehničko rješenje, u postojećim uslovima saobraćaja, predstavljalo bi izvjesno skraćivanje dijela postojeće trase, a time i vremena potrebnog za njeno savladavanje, što bi svakako bilo značajno poboljšanje saobraćajnih uslova na ovom području.
Našu pažnju zaokuplja stanje dijela puta Krstac – Kotor, potreba i mogućnosti modernizacije „Lovćenskih serpentina“, njihovo prilagođavanje potrebama poboljšanja saobraćajnih prilika na ovom području. Kao prepreka preduzimanju ma kakvih građevinskih intervencija u cilju poboljšanja postojećeg stanja ovoga puta često se ističe da je on na teritoriji opštine Kotor i kao dio „Svjetske kulturne baštine“ upisan u Listu UNESCO-a. Zbog toga, navodno, ne može biti predmetom ma kakvih građevinskih intervencija. Mišljenja sam da takav izričit zahtjev ne može dolaziti od svjetskih organizacija koje brinu o zaštiti kulturnih dobara, već da je to „linija manjeg otpora“ naših nadležnih organa, čime pravdaju veoma prisutan nemar i odsustvo svake brige o ovom izuzetnom infrastrukturnom i kulturnom nasljeđu. Takvo nasljeđe u zemljama kojima stremimo da uskoro budemo u bliskoj zajednici, ubijeđen sam da bi bilo predmet velike pažnje, prilagođavanja i svestranog korišćenja.
Kada govorim o većoj pažnji i brizi o ovom izuzetnom dijelu naše kulturne baštine, tada mi nije ni na kraj pameti da postojeće „serpentine“ treba podvrći temeljnoj rekonstrukciji, uz veliko korišćenje betona i drugih građevinskih materijala kojima bi se njihova slika iz osnova izmijenila i narušila njihova atraktivnost. Naša zamisao se zasniva na potrebi i realnosti da se, radi potrebe boljeg i bezbjednijeg odvijanja saobraćaja, izvrši proširenje planuma puta od 1,0 do 1,5 metara, i to isključivo na strani planuma puta prema padini brda i izradom tzv. rigola za odvod površinskih voda, umjesto već u znatnoj mjeri oštećenih postojećih kanala, čime bi se dobila dovoljna širina puta za slobodno mimoilaženje sve većeg broja vozila koja se kreću ovim putnim pravcem. Na ovaj način bi se doprinijelo daleko boljoj preglednosti i bezbjednosti učesnika u saobraćaju.
Pored radova na planumu puta, bilo bi potrebno sanirati i zaštitne kamene parapete koji su dugo vremena bili predmet oštećenja i odnošenja obrađenih komada kamena za svoje potrebe od neodgovornih lica. Trebalo bi razmisliti i o prikladnom načinu noćnog osvjetljenja ovoga puta, čime bi se dobilo na atraktivnosti vizuelnog doživljaja sve većeg broja prisutnih turista na području Boke Kotorske.
Na predloženi način obavljeno saniranje i osavremenjavanje ovog dijela puta doprinijelo bi da „Lovćenske serpentine“ postanu još atraktivniji i vredniji infrastrukturni objekat. Osim velikog doprinosa poboljšanju saobraćajnih uslova, ovako građevinski tretiran ovaj dio puta bio bi saniran i, što je veoma bitno, ne bi se značajnije izmijenio njegov iskonski izgled, već bi bio sačuvan i vraćen u približno prvobitno stanje. Tako saniran, ovaj put mogao bi predstavljati izuzetnu dionicu za svakogodišnje održavanje međunarodnih brdskih auto-moto, biciklističkih i drugih takmičenja. Ovo tim više ako bi se izgradila i planirana nova dionica puta od 25 serpentine, kako je to navedeno.
Predložena sanacija „Lovćenskih serpentina“, po mojoj ocjeni, uz temeljnu i kvalitetnu pripremu izvođačkog projekta i uz korišćenje prikladne savremene građevinske opreme, dobru organizaciju rada i sl., uz saradnju i saglasnost sa nadležnim međunarodnim organizacijama i obezbjeđenje potrebnih finansijskih sredstava, što ne bi predstavljala veliko i neracionalno zaduženje, mogla bi biti urađena u toku zimskog perioda jedne kalendarske godine.
Autor:Veljko M. Martinović
(Autor je naučni savjetnik u penziji)
© BokaNews, 2021
